Kennisbank · 6 min lezen
Afletteren: wat het is en waarom je het niet meer met de hand hoeft
Het korte antwoord: afletteren is het koppelen van een betaling op je bankrekening aan de factuur waar die betaling bij hoort. Zodra een factuur is afgeletterd, staat hij niet meer open. Dat klinkt als een klein klusje, maar je lijst met openstaande posten is de basis voor je aanmaningen, je cashflow en een deel van je bewaarplicht. Met een bankkoppeling en goede betaalkenmerken gaat het grootste deel vanzelf; alleen de uitzonderingen vragen nog om jouw oog.
Wat afletteren precies is
In je administratie heb je twee lijsten die bij elkaar moeten komen. Aan de ene kant de facturen die je hebt verstuurd en ontvangen: de openstaande posten. Aan de andere kant de regels op je bankafschrift. Afletteren is het moment waarop je zegt: deze bijschrijving van 1.210 euro hoort bij factuur 2026-041. Vanaf dat moment is die factuur betaald en verdwijnt hij uit je lijst met openstaande posten.
Het woord komt van het afvinken van posten op papier, maar er is een verschil. Een afgevinkte factuur bleef zichtbaar in het overzicht; een afgeletterde factuur valt eruit. Je houdt dus alleen over wat nog echt open staat.
Afletteren werkt in twee richtingen. Bij verkoopfacturen koppel je ontvangen geld aan facturen die je klanten moeten betalen (debiteuren). Bij inkoopfacturen koppel je wat je betaald hebt aan facturen van leveranciers (crediteuren).
Waarom het ertoe doet
Wie niet aflettert, weet niet wie er nog moet betalen. Dan stuur je een herinnering naar een klant die allang betaald heeft, of je vergeet de klant die al zes weken over tijd is. Allebei kosten ze je iets: het eerste je relatie, het tweede je geld.
Er is ook een fiscale kant. De Belastingdienst rekent de debiteuren- en crediteurenadministratie tot de basisgegevens van je administratie, die je altijd zeven jaar moet bewaren. Een betrouwbare lijst met openstaande posten hoort daar dus bij.
En er is je BTW. Werk je met het factuurstelsel, wat voor de meeste bedrijven de standaard is, dan ben je de BTW verschuldigd in het tijdvak van de factuur, ook als je klant nog niet betaald heeft. Betaalt een klant nooit, dan kun je die BTW pas terugvragen als vaststaat dat de vordering oninbaar is, en in elk geval uiterlijk een jaar na de afgesproken uiterste betaaldatum. Zonder goed bijgehouden openstaande posten mis je dat moment.
Voorbeelden: van eenvoudig tot lastig
De meeste betalingen zijn eenvoudig. Een paar soorten vragen om aandacht. Stel dat je factuur 2026-041 stuurt voor 1.000 euro plus 21 procent BTW, samen 1.210 euro.
- Precies betaald. De klant maakt 1.210 euro over met het factuurnummer in de omschrijving. Bedrag en kenmerk kloppen, de factuur is afgeletterd.
- Deelbetaling. De klant betaalt eerst 605 euro. De factuur blijft open met een restant van 605 euro. Wie de deelbetaling niet vastlegt, stuurt straks een herinnering voor het hele bedrag.
- Verzamelbetaling. Een klant betaalt in een keer 2.299 euro voor drie facturen van 1.210, 605 en 484 euro. Eén bankregel moet dan over drie facturen worden verdeeld.
- Klein verschil. Een buitenlandse klant betaalt 1.205 euro omdat zijn bank 5 euro kosten inhoudt. Je lettert af en boekt de 5 euro als kosten, of je vraagt het restant op.
- Creditnota. Je hebt de klant 121 euro teruggegeven op een eerdere factuur. Die creditnota moet tegen de factuur worden weggestreept voordat het saldo klopt.
Hoe automatisch afletteren werkt
Automatisch afletteren bestaat uit twee stappen. Eerst komen je bankgegevens binnen, dan zoekt de software bij elke bankregel de factuur die erbij hoort.
De bankgegevens komen tegenwoordig meestal via een koppeling op basis van de Europese betaalrichtlijn PSD2. Daarmee mag een erkende partij, met jouw uitdrukkelijke toestemming, je rekeninggegevens ophalen. De Nederlandsche Bank houdt daar toezicht op. Je geeft per partij toestemming en kunt die weer intrekken; daarna mag die partij niet meer bij je rekening. Een alternatief is een bankbestand downloaden en inlezen, maar dan doe je dat steeds zelf.
Het zoeken gebeurt op drie kenmerken: het bedrag, het factuurnummer of betalingskenmerk in de omschrijving, en de naam of het rekeningnummer van de betaler. Hoe meer er klopt, hoe zekerder de match. Daarom helpt een betaallink of betaal-QR op je factuur zo veel: de klant betaalt dan automatisch het juiste bedrag met het juiste kenmerk, en de software hoeft niet te raden.
Goede software lettert de zekere gevallen zelf af en legt de twijfelgevallen aan je voor, zoals de deelbetaling en de verzamelbetaling hierboven. Een systeem dat alles zonder controle koppelt op alleen het bedrag, kan bij veel gelijke bedragen de verkeerde factuur afletteren.
Stappenplan: zo houd je je openstaande posten zuiver
Of je nu met de hand of automatisch aflettert, deze gewoonten maken het verschil.
- Zet op elke factuur een uniek factuurnummer en vraag de klant dat nummer te vermelden. Dat is ook een wettelijke factuureis.
- Geef je klant een betaallink of QR-code met bedrag en kenmerk erin, zodat er geen typfouten in komen.
- Koppel je bank aan je administratie, zodat de bankregels dagelijks binnenkomen in plaats van eens per kwartaal.
- Werk de twijfelgevallen wekelijks weg. Een week oude verzamelbetaling herken je nog; een half jaar oude niet.
- Kijk eens per maand naar je lijst met openstaande posten, gesorteerd op ouderdom. Alles wat ouder is dan je betaaltermijn verdient een herinnering.
Afletteren als onderdeel van de hele keten
Afletteren is het eind van een keten die bij de offerte begint. Hoe beter de stappen ervoor aan elkaar vastzitten, hoe minder er aan het eind te raden valt. In JoJo gaat de factuur met een iDEAL-link en betaal-QR de deur uit, komen de bankregels via de bankkoppeling binnen en wordt de betaling vanzelf aan de factuur gekoppeld. Wat niet zeker is, krijg je voorgelegd, en de factuur ziet in de boekhouding en het overzicht meteen dat hij betaald is.